Congres: Implementatiewetenschap & innovatie in de gezondheidszorg

Op 19 januari vond in Amsterdam het eerste Nederlandse congres over implementatiewetenschap plaats. Verschillende deskundigen spraken over de rol van implementatiewetenschap en over implementatie in de praktijk van e(Mental) health. Onderwerpen waren onder ander: het RE-AIM-framework, de Normalisation Process Theory, het contextualiseren van evidence-based interventies, procesevaluaties en het meten van implementatie-uitkomsten en implementatie-succes.

Steeds meer onderzoekers en professionals in de gezondheidszorg erkennen het belang van implementatiewetenschap en een effectieve implementatie. Een betere behandeling kan immers alleen worden bereikt met effectieve interventies en de juiste implementatie van kwaliteitsnormen. Hoe kan dit worden gerealiseerd en wat kan de wetenschap hieraan bijdragen? Dit was het centrale thema van de conferentie. De dag werd op een levendige en betrokken wijze geleid door professor dr. Heleen Riper, Klinische Psychologie, VU Amsterdam.

Belang van externe validiteit
Professor dr. Marcia Ory van de School of Public Health Texas A & M (VS) opende met een keynote over het belang van externe validiteit. Externe validiteit is van belang om tot een goede besluitvorming te komen voor het uitvoeren van implementatie-activiteiten of –interventies en het daadwerkelijk implementeren van klinische interventies. Het RE-AIM framework biedt hierbij een houvast door een aantal kernaspecten te benoemen bij de implementatie van evidence-based interventies. Het model maakt onderscheid tussen het bereik, de effectiviteit, de adoptie en implementatie, en de duurzaamheid van de interventie in de reguliere praktijk.

Europese Implementation Collaborative
Vervolgens was het woord aan Bianca Aalbers van het Center of Evidence and Implementation in Melbourne, Australië. Zij beschreef de stand van zaken in de implementatiewetenschap met betrekking tot de beschikbare modellen en meetmethoden en hield een pleidooi voor een meer theoretische benadering, empirische toetsing en verbetering van de bestaande methoden. Refererend aan een meer Europese benadering in de implementatiewetenschap en –praktijk introduceerde zij de Europese Implementation Collaborative (EIC) als platform om kennis te delen en nieuwe samenwerkingen aan te gaan.

Normalisation Process Theory
De tweede key-note was voor rekening van professor dr. Carl May, University of Southampton, Verenigd Koninkrijk. Hij behandelde de ontwikkeling en het gebruik van de Normalisation Process Theory (NPT). Volgens May is het belangrijk begrip te hebben van het eigenlijke werk dat gepaard gaat met de invoering van een nieuwe interventies in de praktijk. De NPT biedt een heuristisch instrument om precies die werkprocessen in kaart te brengen en grip op te krijgen.

Praktische lessen en organisch verloop
Prof. dr. Wortmann en dr. Eveline Hage, Economie en Bedrijfskunde, Rijksuniversiteit Groningen, presenteerden praktische lessen, naar aanleiding van de implementatie van Telecare in Noord-Nederland. Zij wezen erop dat het bij de implementatie belangrijk is rekening te houden met de lokale context en cultuur en dat het goed is om hiervoor lokale coördinatoren aan te stellen.
Volgens dr. Gera Welker van het Kenniscentrum voor Kwaliteit en Veiligheid, Universitair Medisch Centrum Groningen verloopt de uitvoering van implementatieprocessen redelijk organisch. Zij illustreerde dit aan de hand van de implementatie van regionale oncologische netwerken in Noord-Nederland.

Workshops
Naast de plenaire sessies, en uitgebreide mogelijkheden om met de experts van gedachten te wisselen werden er vier workshops gehouden.

  • Meten van normalisatie door middel van het NOMAD instrument dat op de Normalisation Process Theory is geënt. Dit instrument is ontwikkeld door de groep van prof. dr. Carl May en dr. Tracy Finch, Universiteit van Newcastle, Verenigd Koninkrijk. De Nederlandse versie wordt momenteel psychometrisch getest door dr. Jeroen Ruwaard en dhr. Christiaan Vis, VU Amsterdam.
  • Het ontwerpen en uitvoeren van degelijke proces-evaluaties, gefaciliteerd door dr. Femke van Nassau, VU medisch centrum en prof. dr. Marcia Ory;
  • Aandachtspunten in de betrouwbaarheid en flexibiliteit in het implementeren en uitvoeren van evidence-informed interventies in de praktijk, gefaciliteerd door dr. Margot Fleuren, TNO en mevr. Femke Hoekstra, Medisch Centrum Groningen;
  • Lessen en uitdagingen in het implementeren van eHealth in de GGZ, door mrs. Mayke Mol, MSc en dr. Anneke van Schaik, GGZ inGeest.

De conferentie was bijzonder succesvol. Er waren rond de 150 deelnemers, waaronder artsen, onderzoekers, beleidsmakers, uit Nederland, Denemarken, Duitsland, Spanje, het Verenigd Koninkrijk en zelfs Kosovo en Albanië. De dag werd georganiseerd door de VU Amsterdam en het VU Medisch Centrum in Amsterdam in samenwerking met onderzoekers van GGZ inGeest, het Nederlands Implementatie Samenwerkingsverband, het Trimbos-instituut, Medisch Centrum Groningen en Triple-e-netwerk.
De verschillende materialen van de conferentie, waaronder presentaties, workshopmateriaal en video’s van de plenaire sessies, kunt u via deze link downloaden.

Vanwege het succes wordt begin 2018 een tweede conferentie georganiseerd.