Op 16 februari jl vond de startconferentie plaats van het eGGZ Centrum, dat een vervolg is op INPREZE. Eigenlijk meer dan een vervolg: waar INPREZE vooral gericht was op kennis delen, gaat het eGGZ Centrum een stap verder. Het zal eMental health producten borgen, doorontwikkelen en succesvol implementeren. Achter de schermen is al sinds 1 mei 2016 gewerkt aan het eGGZ Centrum. Met de startconferentie is officieel contact gelegd met andere instellingen en belangstellenden. Lees meer op e-mence.org.

Op 19 januari vond in Amsterdam het eerste Nederlandse congres over implementatiewetenschap plaats. Verschillende deskundigen spraken over de rol van implementatiewetenschap en over implementatie in de praktijk van e(Mental) health. Onderwerpen waren onder ander: het RE-AIM-framework, de Normalisation Process Theory, het contextualiseren van evidence-based interventies, procesevaluaties en het meten van implementatie-uitkomsten en implementatie-succes.

Steeds meer onderzoekers en professionals in de gezondheidszorg erkennen het belang van implementatiewetenschap en een effectieve implementatie. Een betere behandeling kan immers alleen worden bereikt met effectieve interventies en de juiste implementatie van kwaliteitsnormen. Hoe kan dit worden gerealiseerd en wat kan de wetenschap hieraan bijdragen? Dit was het centrale thema van de conferentie. De dag werd op een levendige en betrokken wijze geleid door professor dr. Heleen Riper, Klinische Psychologie, VU Amsterdam.

Belang van externe validiteit
Professor dr. Marcia Ory van de School of Public Health Texas A & M (VS) opende met een keynote over het belang van externe validiteit. Externe validiteit is van belang om tot een goede besluitvorming te komen voor het uitvoeren van implementatie-activiteiten of –interventies en het daadwerkelijk implementeren van klinische interventies. Het RE-AIM framework biedt hierbij een houvast door een aantal kernaspecten te benoemen bij de implementatie van evidence-based interventies. Het model maakt onderscheid tussen het bereik, de effectiviteit, de adoptie en implementatie, en de duurzaamheid van de interventie in de reguliere praktijk.

Europese Implementation Collaborative
Vervolgens was het woord aan Bianca Aalbers van het Center of Evidence and Implementation in Melbourne, Australië. Zij beschreef de stand van zaken in de implementatiewetenschap met betrekking tot de beschikbare modellen en meetmethoden en hield een pleidooi voor een meer theoretische benadering, empirische toetsing en verbetering van de bestaande methoden. Refererend aan een meer Europese benadering in de implementatiewetenschap en –praktijk introduceerde zij de Europese Implementation Collaborative (EIC) als platform om kennis te delen en nieuwe samenwerkingen aan te gaan.

Normalisation Process Theory
De tweede key-note was voor rekening van professor dr. Carl May, University of Southampton, Verenigd Koninkrijk. Hij behandelde de ontwikkeling en het gebruik van de Normalisation Process Theory (NPT). Volgens May is het belangrijk begrip te hebben van het eigenlijke werk dat gepaard gaat met de invoering van een nieuwe interventies in de praktijk. De NPT biedt een heuristisch instrument om precies die werkprocessen in kaart te brengen en grip op te krijgen.

Praktische lessen en organisch verloop
Prof. dr. Wortmann en dr. Eveline Hage, Economie en Bedrijfskunde, Rijksuniversiteit Groningen, presenteerden praktische lessen, naar aanleiding van de implementatie van Telecare in Noord-Nederland. Zij wezen erop dat het bij de implementatie belangrijk is rekening te houden met de lokale context en cultuur en dat het goed is om hiervoor lokale coördinatoren aan te stellen.
Volgens dr. Gera Welker van het Kenniscentrum voor Kwaliteit en Veiligheid, Universitair Medisch Centrum Groningen verloopt de uitvoering van implementatieprocessen redelijk organisch. Zij illustreerde dit aan de hand van de implementatie van regionale oncologische netwerken in Noord-Nederland.

Workshops
Naast de plenaire sessies, en uitgebreide mogelijkheden om met de experts van gedachten te wisselen werden er vier workshops gehouden.

  • Meten van normalisatie door middel van het NOMAD instrument dat op de Normalisation Process Theory is geënt. Dit instrument is ontwikkeld door de groep van prof. dr. Carl May en dr. Tracy Finch, Universiteit van Newcastle, Verenigd Koninkrijk. De Nederlandse versie wordt momenteel psychometrisch getest door dr. Jeroen Ruwaard en dhr. Christiaan Vis, VU Amsterdam.
  • Het ontwerpen en uitvoeren van degelijke proces-evaluaties, gefaciliteerd door dr. Femke van Nassau, VU medisch centrum en prof. dr. Marcia Ory;
  • Aandachtspunten in de betrouwbaarheid en flexibiliteit in het implementeren en uitvoeren van evidence-informed interventies in de praktijk, gefaciliteerd door dr. Margot Fleuren, TNO en mevr. Femke Hoekstra, Medisch Centrum Groningen;
  • Lessen en uitdagingen in het implementeren van eHealth in de GGZ, door mrs. Mayke Mol, MSc en dr. Anneke van Schaik, GGZ inGeest.

De conferentie was bijzonder succesvol. Er waren rond de 150 deelnemers, waaronder artsen, onderzoekers, beleidsmakers, uit Nederland, Denemarken, Duitsland, Spanje, het Verenigd Koninkrijk en zelfs Kosovo en Albanië. De dag werd georganiseerd door de VU Amsterdam en het VU Medisch Centrum in Amsterdam in samenwerking met onderzoekers van GGZ inGeest, het Nederlands Implementatie Samenwerkingsverband, het Trimbos-instituut, Medisch Centrum Groningen en Triple-e-netwerk.
De verschillende materialen van de conferentie, waaronder presentaties, workshopmateriaal en video’s van de plenaire sessies, kunt u via deze link downloaden.

Vanwege het succes wordt begin 2018 een tweede conferentie georganiseerd.

“I-sleep, a guided e-health intervention for insomnia in specialized mental health treatment of mood disorders; a non-randomized pilot trial”

Ongeveer één derde van de algemene bevolking kampt met slaapproblemen. 10% van hen ervaart zelfs zulke ernstige slaapproblemen dat hun dagelijks functioneren erdoor wordt verstoord. Ook bij patiënten met een uni- of bipolaire depressie zijn slaapproblemen een veelvoorkomend probleem. Dit heeft een grote impact op hun dagelijks functioneren.

Achtergrond
De meest gebruikelijke behandeling van slaapproblemen is farmacotherapie. Deze therapie is door het risico op bijwerkingen en de beperkte werkzaamheid op de lange termijn echter ongewenst. Met cognitieve gedragstherapie (CGT) kunnen slaapproblemen succesvol behandeld worden, maar het aantal behandelaren dat hierin getraind is, is beperkt. Bij patiënten die voor een uni- of bipolaire depressie behandeld worden binnen de specialistische GGZ vormen slaapproblemen dan ook slechts zelden een apart onderdeel van de behandeling. Het werken met een online (CGT) interventie kan hierin mogelijk verandering brengen.

eHealth: iSleep
De online interventie bestaat uit vijf sessies:
1. Psycho-educatie over slaap, slaapstoornissen en slaaphygiëne
2. Slaaprestrictie en stimuluscontrole-training
3. Rumineren en ontspanningstechnieken
4. Cognitief herstructureren
5. Terugvalpreventie.

De studie iSleep&Mood onderzoekt of I-Sleep toegevoegd kan worden aan de behandeling van patiënten met een depressie én slaapproblemen. Dit onderzoek wordt uitgevoerd onder ambulante patiënten die behandeld worden bij GGZ inGeest. Zij worden hierbij begeleid door behandelaars van de eHealth@mind poli, zie: www.ehealthatmind.nl.

Wat meten we?
Allereerst meten we de scores tussen de interventie- en controlegroep op slaapproblemen en depressieve symptomen, voor en na de interventie. Ook onderzoeken we de (patiënt)tevredenheid over de interventie, het dagelijks functioneren en de kwaliteit van leven. Verwacht wordt, dat I-Sleep niet alleen de slaapproblemen zal verminderen, maar ook de depressie en dat het een positieve invloed heeft op het dagelijks functioneren en de kwaliteit van leven. 

Werving
De werving is eind januari 2017 gestart en vindt plaats bij de zorglijn Depressie en Bipolair, locatie De Nieuwe Valerius van GGZ inGeest. We hopen in totaal 60 depressieve patiënten met slaapproblemen te includeren.

Onderzoekers
De betrokken onderzoekers bij deze studie zijn:
Dr. E. Dozeman, Senior onderzoeker (GGZ inGeest)
Dr. D.J.F. van Schaik, MD (VUmc/GGZ inGeest)
Dr. U. Klumpers, MD (VUmc/GGZ inGeest)
Prof. Dr. A. van Straten (Vrije Universiteit)
C.R. van Genugten, MSc, onderzoeksassistent (GGZ inGeest)

Meer informatie
Els Dozeman (onderzoeker en behandelaar), T: 06-44920316
Claire van Genugten (onderzoeksassistent), T: 020-7885787

Wij zijn het best te bereiken op het volgende e-mailadres: isleepandmood@ggzingeest.nl of via de website van GGZ inGeest.

Het onderzoek wordt uitgevoerd binnen GGZ inGeest en gesubsidieerd door Stichting tot Steun VCVGZ (Vereniging voor Christelijke Verzorging van Geestes- en Zenuwzieken)  

 

Het is zover. De nieuwe website van eHealth@Mind is klaar. eHealth@Mind is de nieuwe naam in online behandeling van psychische klachten. Op de website kan iedereen terecht die hulp zoekt bij het verhelderen van zijn psychische klachten. Met behulp van een vragenlijst en een persoonlijk advies ondersteunt eHealth@Mind zowel de hulpvrager als de huisarts. Wanneer behandeling geïndiceerd is wordt op basis van een persoonlijk gesprek een blended behandeling aangeboden.

Basis en specialistische GGZ
eHealth@Mind is in maart 2016 gestart als een poliklinische afdeling die zich specialiseert in online behandeling van veel voorkomende psychiatrische ziektebeelden. De afdeling werkt samen met de academische werkplaatsen depressie, angst en bipolair binnen de specialistischeGGZ van GGZ inGeest. Sinds december 2016 biedt eHealth@Mind ook behandelingen aan binnen de basisGGZ in samenwerking met Prezens. Het team bestaat uit GZ-psychologen, een verpleegkundig specialist en een psychiater. De meeste van hen combineren behandelen met het doen van onderzoek bij een van de academische werkplaatsen van GGZ inGeest.

Treatment gap
De behoefte aan een gespecialiseerde eHealth afdeling binnen de basis en specialistischeGGZ ontstond doordat de implementatie van online behandelingen binnen de GGZ trager verloopt dan alle betrokkenen hadden verwacht. Terwijl de verwachting is dat we met eHealth behandeling juist meer mensen kunnen behandelen. GGZinGeest begon in 2013 met het trainen van alle behandelaren in het gebruik van het online platform. Sinds die periode is het aantal behandelaren met een account gestaag gegroeid (zie tabel). Uit de gebruiksdata blijkt echter dat 50% van de behandelaren nooit actief is. eHealth@Mind heeft daarom enthousiaste en deskundige behandelaren verzameld om de expertise verder te ontwikkelen en verspreiden. Onderzoek, behandeling en onderwijs gaan bij eHealth@Mind hand in hand.

vlnr, achterste rij: Josien Schuurmans, Sanne van den Bos; middelste rij: Rosa Boeschoten, Els Dozeman, Adrie Seldenrijk; voorste rij: Chrissy James, Anneke van Schaik

Online en persoonlijk
Initiatiefnemer en psychiater Anneke van Schaik: ‘Bij de hulp van eHealth@Mind geldt: wat online kan, gaat ook online. Dat is dus het omgekeerde van een reguliere behandeling met e-health zoals je die vaak tegenkomt. eHealth@Mind geeft een online behandeling aangevuld met 1-op-1 gesprekken, in plaats van een face-to-face behandeling met af en toe een online module. De patiënt neemt bij ons dus echt zelf de touwtjes in handen. Maar dan wel met een therapeut van vlees en bloed als persoonlijke begeleider. Online en persoonlijk, noemen we dat. Niet voor niets is dat onze slogan. Hoe de behandeling eruit ziet hangt af van de klachten en voorkeur van de patiënt. Daarom heeft eHealth@Mind een uitgebreid aanbod voor veelvoorkomende klachten. Sinds woensdag 25 januari zijn we live. We hopen dat u de site mooi vindt, maar vooral ook prettig leesbaar en duidelijk.’

Tips en commentaar op de site zijn welkom en kunnen gegeven worden via het contactformulier van eHealth@Mind, zie: www.ehealthatmind.nl.

eHealth@Mind is een initiatief van GGZ inGeest en Prezens.